Tom ve Jerry'den Kalan Liszt Sevgisi

Tom & Jerry çizgi filmi, ülkemizde ve dünyada pek çok nesil tarafından bilinen ve genelde de sevilen bir çizgi film serisi… 1940 yılında William Hanna ve Joseph Barbara tarafından yaratılan seri, kedi Tom ve fare Jerry’nin kah dostluk kah düşmanlık içeren kısa maceralarını anlatır.

Tom & Jerry
Tom & Jerry

Pek çok çizgi filmde olduğu gibi Tom & Jerry’de de müzik kullanımı son derece ön plandadır ve çoğu kez diyalogsuz gelişen bu çizgi film serisinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Serinin müzik direktörü olan Scott Bradley (1891-1977), o dönemler Tom & Jerry’nin de içinde bulunduğu MGM firmasının başka çizgi filmlerinin de müzik direktörülüğünü yapmıştır.

Tom & Jerry çizgi filmlerinde, diyaloglar yerine müzik kullanımı dışında da müziğin ve müzisyenliğin konu edildiği pek çok bölüm yer almıştır. Bunlardan biri 1946 yılında yayınlanan ve o sene Çizgi Film dalında Akademi ödülü kazanan The Cat Concerto bölümü… Bu bölümde Tom bir piyanisttir ve bir piyano eseri icra etmek üzere sahneye çıkmıştır. Fakat, piyanonun iç kısmı Jerry’nin evidir ve bu konserden hiç memnun kalmayan Jerry, Tom’un işini zorlaştırmak için elinden geleni yapar. Tüm bu kovalamaca içinde Tom, Jerry’ye rağmen ve Jerry ile birlikte bir parça icra etmeyi başarır. Şüphesiz ki bu parça, Tom ve Jerry’nin kapışmasına uygun bir dinamikte ilerlemektedir. İşte bu parça, aslında Romantik Dönem’in en önemli bestecilerinden biri olan Franz Lizst’e ait Hungarian Rhapsody No. 2 ‘dir.

Bu eserin Tom tarafından (Jerry’nin de katkılarıyla) icra edilmiş bölümünü paylaşmak isteriz, merak edenler arayıp bulup parçanın tamamını çeşitli icracılardan dinleyebilirler.

Ne mutlu ki birileri internete yüklemiş.

Amacımız bu vesileyle tanımayanlara Liszt’i tanıtmak, o yüzden kısaca bahsetmek istiyorum. Franz Liszt, 1811-1886 yılları arasında yaşamış Macar besteci ve piyanisttir. Virtüözlük seviyesinde piyano çalmaktadır ve eserlerinde de çalım tekniğinin ileri seviyelerine giden motifler kullanmaktadır. (Buna bir örnek olarak Mephisto Waltz No. 1, S 514. Bu videoda notasyonu da görmek mümkün, aşağıda bakabilirsiniz.)

Liszt; Senfoni, oratoryo, piyano sonatı, koral ve orkestral eserler olmak üzere pek çok türde besteler yapmıştır. Müzik eğitimine Viyana’da başlayıp Paris’te devam etmiştir. Evlendikten sonra İsviçre ve İtalya’da yaşamış, ayrıca dünyanın pek çok ülkesine seyahat etmiştir. Bunlardan biri de Osmanlı Devleti’dir.

Sultan Abdülmecid, Osmanlı’nın son dönemlerinde modernleşme hareketlerinin öncüsü olan babası 2. Mahmud’un izinden giderek pek çok yenilik yapmıştır. Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı gibi en temel demokratikleşme çabaları onun zamanında gerçekleşmiştir. Abdülmecid, sadece politik alanda değil, sanat konusunda da yenilikçi ve girişken biridir. 1847’de Liszt İstanbul’a getirilmiş ve çeşitli mekanlarda dinletiler sunmuştur. Dönemin padişahı ise şüphesiz ki Abdülmecid’dir. Batı müziğine olan ilgisiyle bilinen padişah, sarayında Liszt’i büyük bir zevkle dinlemiştir. Liszt, sarayda verdiği iki resital dışında Rus elçiliği ve Büyükdere’deki Franchini köşkünde de iki dinleti gerçekleştirmiştir. Bu seyahat sırasında müzisyen, Beyoğlu’nda bir binada kalmıştır, ama ne yazık ki bu bina bir yangın sonucu yıkılmıştır. Binanın yeri Beyoğlu, Nur-i Ziya Sokak 19 Numara’dır ve kapısında şöyle bir tabela durmaktadır (Biz gidip görmedik, kaynaklarımızın yalancısıyız. )

Nur-i Ziya Sokağı 19 Numara
Nur-i Ziya Sokağı 19 Numara

Tom ve Jerry ile başlayan işbu yazı, Abdülmecid Han’ın musikişinas kişiliği ve Liszt’in İstanbul macerası ile sona ermektedir.

Önemli Not: Hungarian Rhapsody o kadar çok çizgi filmde kullanılmıştır ki bir YouTube kullanıcısı tüm bunların bir arada olduğu bir video dizisi hazırlamış. Gerçekten izlemeye değer.

Kaynakça

[1] “Tom and Jerry.” Wikipedia. Accessed December 18, 2014. http://en.wikipedia.org/wiki/Tom_and_Jerry.

[2] “Franz Liszt.” Grove Music Online.

[3] Aracı, Emre. “Franz Liszt İstanbul’da.” Andante, December 1, 2011, 58-60.